«Προς την ανεξαρτησία..»

Οι αγώνες για την ανεξαρτησία των κρατών αποτελούν κυρίαρχο και αναφαίρετο δικαίωμα των λαών. Μιλώντας για ανεξαρτησία, αναφερόμαστε στην άσκηση αυτοδιοίκησης απο τους πολίτες τους κράτους ή όπως γίνεται συνήθως από ένα μέρος εκπροσώπων αυτών. Η ιστορία είναι γεμάτη τέτοια παραδείγματα με πολύ χαρακτηριστική την περίοδο της αποαποικιοποίησης. Κατά τη διάρκεια του μεσοπολέμου και κυρίως τα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια πολλές περιοχές, οι οποίες αποτελούσαν αποικίες άλλων κρατών (Αγγλία, Γαλλία κλπ), μετατρέπονται σε ανεξάρτητες οντότητες. Για τον ελληνικό λαό συγκεκριμένα, η ανεξαρτησία ταυτίζεται με την επανάσταση του 1821 για την αποτίναξη της οθωμανικής αυτοκρατορίας, η οποία οδήγησε στη δημιουργία του ελληνικού κράτους το 1830. Φέτος γιορτάζουμε την επέτειο των 200 χρόνων από την κήρυξη της επανάστασης του 1821, αλλά αυτά θα τα πούμε πιο αναλυτικά την 25η Μαρτίου.

Η σημερινή μέρα είναι σημαντική για μια άλλη χώρα, η οποία έφτασε στην ανεξαρτησία της, πολύ αργότερα από την Ελλάδα. Μέρα ορόσημο, λοιπόν, για την Κύπρο!

Με τη λήξη του α΄ παγκοσμίου πολέμου και τη Συνθήκη της Λωζάνης, η Κύπρος γίνεται επίσημα αποικία του βρετανικού στέμματος. Από την περίοδο της Οθωμανικής αυτοκρατορίας, ωστόσο, στο νησί είχε αρχίσει να αυξάνεται έντονα το μουσουλμανικό στοιχείο. Αρχές της δεκαετίας του 1950, η επιθυμία των Ελληνοκυπρίων για ένωση με τη μητέρα Ελλάδα είναι κάτι παραπάνω από έκδηλη. Την ίδια περίοδο οι Τουρκοκύπριοι, διεκδικούσαν τη δημιουργία δικού τους κράτους στο νησί (αν και μειονότητα), ενώ η πολιτική ηγεσία της Τουρκίας ανέφερε ότι η Κύπρος θα έπρεπε να προσαρτηθεί στην χώρα, μιας και γεωγραφικά ανήκει στην Ανατολή.

Το 1959 στις αρχές του Φλεβάρη εκκινούν οι λεγόμενες «Συμφωνίες Ζυρίχης/Λονδίνου», οι οποίες οδήγησαν στην ανεξαρτησία της Κύπρου, δίνοντας τέλος στη βρετανική κυριαρχία στο νησί, ιδρύοντας το ανεξάρτητο Κυπριακό κράτος ένα χρόνο αργότερα.

Η αρχή έγινε με την πρώτη διάσκεψη στη Ζυρίχη, η οποία είχε καθαρά ελληνοτουρκικό χαρακτήρα, με τη συμμετοχή του Έλληνα τότε Πρωθυπουργού Κωνσταντίνου Καραμανλή, του Τούρκου ομολόγου του Αντνάν Μεντερές και των Υπουργών Εξωτερικών των δύο χωρών. Στην πρώτη αυτή επαφή δεν παρευρέθησαν Κύπριοι πολιτικοί! Οι συνομιλίες αυτές επικεντρώθηκαν αφενός στο Σύνταγμα του νεου κράτους, όπου το Πολίτευμα ορίστηκε σε Προεδρικό, με Ελληνοκύπριο Πρόεδρο και Τουρκοκύπριο Αντιπρόεδρο. Και οι δύο είχαν δικαίωμα βέτο σε μείζονα θέματα, όπως η εξωτερική πολιτική, η ασφάλεια και η άμυνα. Προβλεπόταν η δημιουργία δύο ξεχωριστών κοινοτικών Συνελεύσεων (για Ελληνοκύπριους και Τουρκοκύπριους) και μιας ενιαίας Βουλής των Αντιπροσώπων, όπου θα υπερτερούσαν οι Ελληνοκύπριοι με αναλογία 7:3. Η ίδια ποσόστωση ίσχυε στο Υπουργικό Συμβούλιο (ένα εκ των καίριων Υπουργείων ωστόσο, – Εξ. Πολιτικής/Οικονομικών/Άμυνας –, θα έπρεπε να δίδεται σε Τουρκοκύπριο) και στις θέσεις Δημόσιας Διοίκησης. Σημαντικό ζήτημα ήταν αυτό της στρατιωτικής παρουσίας των δύο μερών, μιας και η Τουρκία με στόχο την προστασία της δικής της κοινότητας, επιθυμούσε τη δημιουργία βάσης στην Κύπρο. Μεσω της «Συνθήκης Συμμαχίας», αποφασίστηκε η απο κοινού συμμετοχή με ελληνικές και τουρκικές δυνάμεις (950 και 650 άνδρες αντίστοιχα), ώστε να παρακαμφθεί εντέχνως το αίτημα της Τουρκίας. Αναφορικά με τη δικαστική εξουσία θεσμοθετήθηκε η δημιουργία δύο δικαστηρίων, του Ανώτατου και του Συνταγματικού. Με την κομβική «Συνθήκη Εγγυήσεως», οι Βρετανία, Ελλάδα και Τουρκία, αναλάμβαναν ρόλο εγγυητή – φύλακα της ανεξαρτησίας/εδαφικής ακεραιότητας, της σταθερότητας και του Συντάγματος της Κυπριακής Δημοκρατίας. Αυτήν τη συγκεκριμένη Συνθήκη «επικαλέστηκαν» οι Τούρκοι, για να δικαιολογήσουν την εισβολή στο βόρειο τμήμα της Κύπρου το 1974[1].  Επίσης, χωρίς επίσημη ανακοίνωση – παρά μόνο ενημέρωση των Κυπρίων πολιτικών – υπεγράφη η «Συμφωνία Κυριών», μεταξύ Καραμανλή και Μεντερές, η οποία αφορούσε τη στήριξη των δύο για την ενταξη της Κύπρου στο ΝΑΤΟ, καθώς και το γεγονός ότι θα ζητούσαν από την πολιτική ηγεσία του νεοσύστατου κράτους την απαγόρευση του κομμουνιστικού κόμματος. Οι δυο πολιτικοί αρχηγοί υπέγραψαν τη Συμφωνία της Ζυρίχης στις 11 Φεβρουαρίου.

Σειρά είχαν οι συνομιλίες με τη Μ. Βρετανία στο Λονδίνο με την παρουσία αυτήν τη φορά του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου, ως εκπροσώπου της Ελληνοκυπριακής πλευράς και του Φαζίλ Κουτσιούκ εκ μέρους της αντίστοιχης τουρκοκυπριακής. Εξ’ αρχής δεν υπήρχε στόχος εκ νέου διαπραγμάτευσης της συμφωνίας μαζί τους. Η Μ. Βρετανία συμφώνησε στην αποδοχή της Συμφωνίας με τον όρο ότι θα διατηρούσε την κυριαρχία των στρατιωτικών βάσεων σε Δεκέλεια και Ακρωτήρι. Η αντίδραση του Μακάριου, ωστόσο, ήταν ισχυρή, καθώς δε θεωρούσε εφαρμόσιμα όλα τα προαναφερθέντα σημεία, ενώ τα καλωσόρισε ως βάση για περεταίρω διαπραγματεύσεις. Η διστακτική αυτή στάση του δεν είχε την επιθυμητή από πλευράς του κατάληξη, με αποτέλεσμα να δεχτεί την υπογραφή των συμφωνιών Ζυρίχης/Λονδίνου στις 19 Φεβρουαρίου 1959, με τις οποίες σηματοδοτήθηκε και τυπικά λήξη της βρετανικής κυριαρχίας στην Κύπρο.

Η βασικός στόχος των Ελληνοκυπρίων για ένωση με την Ελλάδα, για τον οποίο είχε ξεκινήσει και ο αγώνας της ΕΟΚΑ, απέτυχε.

Η Κυπριακή Δημοκρατία ιδρύθηκε, με επίσημη ημέρα ανεξαρτησίας την 1η Οκτωβρίου 1960.


[1] Η στρατιωτική επέμβαση της Τουρκίας στην ανεξάρτητη Κυπριακή Δημοκρατία έλαβε χώρα κατόπιν της πραξικοπηματικής δράσης της ελληνικής δικτατορίας με στόχο την ανατροπή του Μακαρίου. Η ρητορική της Τουρκίας σχετικά με το ότι ως εγγυήτρια δύναμη εισέβαλε στο βόρειο τμήμα της Κύπρου με στόχο να επαναφέρει τη σταθερότητα αποτελεί μια σοβαρή παραβίαση των θεμελιωδών κανόνων του Διεθνούς Δικαίου. Η «Συνθήκη Εγγυήσεως» δεν αναφέρεται σε ένοπλη επέμβαση. Αποτελεσματικά μιλάμε για παράνομη εισβολή και κατοχή σχεδόν του 40% της χώρας έως και σήμερα.

Αριάδνη

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

WordPress.com.

ΠΑΝΩ ↑

Αρέσει σε %d bloggers: