Παγκόσμια Ημέρα Προσφύγων

Ένα από τα βασικότερα χαρακτηριστικά της εξέλιξης της ανθρωπότητας υπήρξε ανέκαθεν η ανάγκη ανεύρεσης τόπων και περιοχών για μόνιμη εγκατάσταση, με αρχικό σκοπό την εξασφάλιση τροφής, απαραίτητη για την επιβιώση και ακολούθως για την ασφάλεια και προστασία από καιρικά φαινόμενα, άγρια ζώα ή άλλους ανθρώπους.

Ωστόσο, όπως επανειλημμένως έχει δείξει η ιστορία, από την αρχαιότητα έως και τις μέρες μας, η παραμονή σε έναν τόπο δεν έμενε πάντα σταθερή και πολύ συχνά η μετακίνηση καθίστατο αναγκαία. Σε αυτό συνέβαλαν διάφοροι παράγοντες όπως οικονομικοί λόγοι, βίαιες καταστάσεις (διωγμοί, πόλεμοι κλπ), φυσικές καταστροφές κ.α. .

Σε αυτό το σημείο δημιουργείται και η μεγάλη σύγχυση αναφορικά με τις ροές των πληθυσμών, η οποία αφορά στο ποιοι θεωρούνται Μετανάστες και ποιοι Πρόσφυγες.

Η πρώτη ουσιαστική διεθνής προσπάθεια για την υιοθέτηση μιας κοινά αποδεκτής ορολογίας αναφορικά με τους πρόσφυγες αποτελεί η «Σύμβαση της Γενεύης του 1951 για το Καθεστώς των Προσφύγων», μαζί με το «Πρωτόκολλο του 1967 για το Καθεστώς των Προσφύγων», τα οποία αποτελούν συμβάσεις του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών. Η ορολογία περί των προσφύγων είναι η σημαντικότερη βάση για τη μελέτη των δύο φαινομένων, καθώς η μετανάστευση θα μπορούσε να θεωρηθεί ένας περιεκτικός όρος πολλαπλών διαστάσεων, με το προσφυγικό να αποτελεί μια από αυτές τις διαστάσεις, με ιδιάζουσες όμως κοινωνικές, πολιτικές και ανθρωπιστικές προεκτάσεις.

Βασικό σημείο λοιπόν της Σύμβασης του 1951, αποτελεί το πρώτο άρθρο της, στο οποίο γίνεται μια ακριβής αποτύπωση του όρου πρόσφυγας:

«Είναι ένα άτομο που βρίσκεται εκτός της χώρας καταγωγής του ή του τόπου κατοικίας του, έχει δικαιολογημένο φόβο δίωξης για λόγους φυλής, θρησκείας, εθνικότητας, συμμετοχής σε ορισμένη κοινωνική ομάδα ή λόγω πολιτικών πεποιθήσεων και εξαιτίας αυτού του φόβου δίωξης αδυνατεί ή δεν επιθυμεί να απολαμβάνει την προστασία αυτής της χώρας ή την επιστροφή σε αυτήν.»

Βασική αρχή της Σύμβασης είναι αυτή της «Μη Επαναπροώθησης», σύμφωνα με την οποία ένας πρόσφυγας δεν πρέπει να επιστρέφεται στην χώρα προέλευσης του, στην οποία απειλείται η ζωή ή/και η ελευθερία του.

Τον ρόλο της συνεχούς παρακολούθησης των όρων και των ορισμών των προσφυγικών ροών έχει αναλάβει πρακτικά η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες. Ο διαχωρισμός ανάμεσα στους πρόσφυγες και τους διαφόρων ειδών (οικονομικούς κυρίως) μετανάστες είναι εδώ και χρόνια προτεραιότητα του οργάνου αυτού του ΟΗΕ, καθώς τα μεγέθη των ροών και η συμβατότητά τους ή μη με τους γηγενείς πληθυσμούς και τα πολιτιστικά χαρακτηριστικά των χωρών υποδοχής οδηγούν σε υψηλή αναγκαιότητα πόρων, καθιστώντας τη διαχείριση των διαθέσιμων, εν τέλει, πόρων επιτακτική.

Σε ότι αφορά αμιγώς την μετανάστευση τώρα, αυτή ορίζεται ως :

«η μόνιμη ή προσωρινή μεταβολή του τόπου εγκατάστασης ενός ατόμου ή ενός κοινωνικού συνόλου» και «είναι η διαδικασία εκείνη που συνεπάγεται τη μηχανική (ή τεχνητή) ανανέωση και φθορά ενός πληθυσμού, σε αντίθεση με τις άλλες δύο διαδικασίες (γεννητικότητα, θνησιμότητα), που έχουν σχέση με τη φυσική ανανέωση και τη φθορά ενός πληθυσμού».

Ακριβώς επειδή τα μεγέθη των μεταναστευτικών ροών είναι συνήθως τέτοια που μπορούν να επηρεάσουν τη σύνθεση, πολιτισμική και κοινωνική, των χωρών υποδοχής, έχει υιοθετηθεί διεθνώς ως βασικό χαρακτηριστικό διαχωρισμού των εκάστοτε περιπτώσεων μετανάστευσηςη νομιμότητα αυτών. Πρακτικά δηλαδή, η  μετανάστευση διακρίνεται κυρίως σε σχέση με το καθεστώς εισόδου και παραμονής στη χώρα υποδοχής, σε νόμιμη και σε παράνομη Μετανάστευση.

Το προσφυγικό – μεταναστευτικό ζήτημα έχει απασχολήσει σε μεγάλο βαθμό τη χώρα μας τα τελευταία χρόνια εξαιτίας του μεγάλου κύματος ροών που καταφθάνουν συνεχώς στην ελληνική επικράτεια, οι οποίες κλιμακώθηκανμετην κρίση του 2015 και έπειτα.Το θέμα που προκύπτει είναι κατά πόσο οι αφιχθέντες δικαιούνται να λάβουν το statusτου προσφυγα ή όχι και κατ επέκταση όλων των αντίστοιχων συνθηκών μεταχείρισης. Τα κράτη οφείλουν να συνεργάζονται με την Ύπατη Αρμοστεία με στόχο να διασφαλίζονται τα θεσμοθετημένα δικαιώματα των προσφύγων, να γίνονται σεβαστά και να προστατεύονται. Τα πιο χαρακτηριστικά εξ αυτών είναι η πρόσβαση στην αγορά εργασίας, στην ιατρική περίθαλψη και την εκπαίδευση.

Το 2001 με απόφαση της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ καθιερώθηκε η παγκόσμια ημέρα προσφύγων, η οποία εορτάζεται την 20η  Ιουνίου κάθε έτους, με εκστρατείες και δράσεις με τη συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών και άλλων φορέων αλλά και των ίδιων των προσφύγων.

Η φετινή παγκόσμια ημέρα προσφύγων, μας βρίσκει σε μια συγκυρία, όπου όλοι μας βιώσαμε την ίδια συνθήκη λόγω της πανδημίας του COVID-19. Όλοι νιώσαμε το ίδιο ευάλωτοι και εκτεθειμένοι απέναντι στις δυσκολίες και την αβεβαιότητα που προκλήθηκε από την πρωτόγνωρη αυτή κατάσταση. Όλοι μας, είτε πρόκειται για γηγενή πληθυσμό είτε για πρόσφυγες ήρθαμε αντιμέτωποι με το φόβο για το πώς θα εξελιχθεί η πανδημία και όλοι μας συνειδητοποιήσαμε πόσο οι πράξεις μας δύνανται να επηρεάσουν τη ζωή του διπλανού μας, όποιος και αν είναι αυτός.

 

Ας το κρατήσουμε αυτό και ας μην ξεχνάμε ότι τα ανθρώπινα δικαιώματα είναι για όλους τους ανθρώπους ανεξαιρέτως !

Αριάδνη

 

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Blog στο WordPress.com.

ΠΑΝΩ ↑

Αρέσει σε %d bloggers: