Η συνθήκη της Λωζάνης

 

Με το τέλος της Μικρασιατικής εκστρατείας και την καταστροφή που συντελέστηκε στα παράλια της Σμύρνης το φθινόπωρο του 1922, τέθηκαν οι βάσεις για μια ειρηνική περίοδο μεταξύ της Ελλάδος και της «σύγχρονης» Τουρκίας. Αυτό πραγματοποιήθηκε με τη Συνθήκη της Λωζάνης, η οποία έθεσε και τα όρια του τουρκικού κράτους, όπως το γνωρίζουμε σήμερα. Το τελικό κείμενο της Συνθηκης υπεγράφη στην ομώνυμη πόλη της Ελβετίας, στις 24 Ιουλίου 1923, μετά από τις σχετικές διαπραγματεύσεις, οι οποίες είχαν ήδη ξεκινήσει από τον Οκτώβρη του 1922, μετά την εκδίωξη του ελληνικού στρατού από την περιοχή, οπότε και προέκυψε η ανάγκη αναθεώρησης της Συνθήκης των Σεβρών του 1920. Ας μην ξεχνάμε ότι βάσει της Συνθήκης των Σεβρών, η περιοχή της Σμύρνης παρέμενε υπό την κυριαρχία του Σουλτάνου, αλλά θα διοικούνταν από Έλληνα τοποτηρητή και θα μπορούσε να προσαρτηθεί στην Ελλάδα μετά την πάροδο πέντε ετών, κατόπιν δημοψηφίσματος. Η ιστόρία, ωστόσο, διέψευσε τις τότε ελληνικές βλέψεις.
Ένα σημαντικότατο κομμάτι της Συνθήκης ορίζει την προστασία των ελληνικών πληθυσμών που θα εξαιρούνταν απο τις ανταλλαγές και θα παρέμεναν στην Κωνσταντινούπολη, από το τουρκικό κράτος, με την αντίστοιχη προστασία του τουρκικού στοιχείου στη Δυτική Θράκη από τις ελληνικές κυβερνήσεις. Αυτό όμως δε συνέβη το 1955, όταν εξαπολύθηκε το πογκρόμ κατά των Ελλήνων της πόλης, με στόχο την εξάλειψη της ελληνικής κοινότητας, καταστρέφοντας και λεηλατώντας τις περιουσίες των Ελλήνων κατοίκων και εξαπολύοντας ένα κύμα φόβου και τρομοκρατίας. Τα «Σεπτεμβριανά» – οι επιθέσεις ξεκίνησαν τη νύχτα της 6ης Σεπτεμβρίου 1955 – έμειναν στην ιστορία, ως τα πλέον βίαια επεισόδια που προκλήθηκαν από έναν καλά οργανωμένο τούρκικο όχλο με αφορμή τη σκηνοθετημένη από το ίδιο το τουρκικό κράτος, βομβιστική επίθεση στο πατρικό του Κεμάλ Ατατούρκ στη Θεσσαλονική.
Η Συνθήκη της Λωζάνης, λοιπόν, όριζε τα σύνορα της σημερινής Τουρκίας, η οποία ανακτά την ανατολική Θράκη, καθώς και τα νησιά Ίμβρο και Τένεδο, μια λωρίδα γης κατά μήκος των συνόρων με την Συρία, την περιοχή της Σμύρνης και τη Διεθνοποιημένη Ζώνη των Στενών η οποία όμως θα έμενε αποστρατικοποιημένη. Επίσης, η Τουρκία αναγνωρίζει ρητώς την ελληνική κυριαρχία επί όλων των νησιών της Ανατολικής Μεσογείου και ιδία της Λέσβου, Σαμοθράκης, Λήμνου, Μυτιλήνης, Χίου, Σάμου και Ικαρίας… .
Επιπλέον, προβλεπόταν η ανταλλαγή πληθυσμών μεταξύ των δύο χωρών. Αποτέλεσμα, η υποχρεωτική μαζική μετακίνηση πληθυσμών. Μετακινήθηκαν από τη Μικρά Ασία και την Ανατολική Θράκη στην Ελλάδα 1.650.000 Τούρκοι υπήκοοι (ορισμένοι αναφέρουν ότι άγγιξαν τα 2.000.000), χριστιανικού θρησκεύματος και από την Ελλάδα στην Τουρκία 670.000 Έλληνες υπήκοοι, μουσουλμανικού θρησκεύματος. Το κριτήριο της ανταλλαγής υπήρξε η θρησκεία και όχι η εθνικότητα.
Επίσης, δόθηκε το δικαίωμα στους Τούρκους κατοίκους της Κύπρου να επιλέξουν την τουρκική ιθαγένεια, πράγμα που θα ισοδυναμούσε στην εγκατάλειψη του νησιού, η αποβάλλοντας τη να αποκτήσουν τη βρετανική, αναγνωρίζοντας έτσι την προσάρτηση του νησιού από τη Βρετανία.
Βέβαια, η συγκεκριμένη Συνθήκη αλλά και η αναθεώρηση της το 1936, αποτελούν μέχρι και στις μέρες μας μήλον της έριδος με τη γείτονα να τις αμφισβητεί συχνά, στοχεύοντας στην αναθεώρηση του υπάρχοντος νομικού καθεστώτος. Ειδικότερα, τα θέματα που προκύπτουν από πλευράς Τουρκίας αφορούν στην αιγιαλίτιδα ζώνη, στον εναέριο χώρό, καθώς και στην στρατιωτικοποίηση ή μη των νησιών του ανατολικού Αιγαίου. Για τη χώρα μας, όμως, μόνη ελληνοτουρκική διαφορά αποτελεί η οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας .

Αριάδνη

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Blog στο WordPress.com.

ΠΑΝΩ ↑

Αρέσει σε %d bloggers: